“Turizm çalışanlarının hakları için varız”

Turizm sektöründe sendikalaşmayı anlatan Turizm işçileri sendikası Genel Başkanı Mustafa Yahyaoğlu “Turizm çalışanlarının hakları için varız,” dedi.

 Mustafa Yahyaoğlu
Turizm işçileri sendikası Genel Başkanı Mustafa Yahyaoğlu, Turizm sektöründe sendikalaşmayı anlattı. Turizm işçilerinin haklarını savunduklarını belirten Yahyaoğlu, şöyle konuştu:

"Toplu iş sözleşmesi yapma yetkisiyle de donanmış olarak örgütlenmeye, turizm işçilerinin kendi öz örgütü olmaya layık olmaya çalışıyoruz.İşçi arkadaş; çağdaş insan örgütlü insandır, sendikalı işçi köle değil, işçidir."

Turizm İş Kolu Sendikal Mücadele Tarihi 

Turizm iş kolu sendikal mücadele tarihine değinen Yahyaoğlu, şunları söyledi:

"Konaklama, yeme –içme, gezme, dinlenme, tanıma, alış-veriş, eğlence, spor, kültürel faaliyetler gibi her türlü insani ihtiyaçlar var oldukça, hepsini birden ifade eden turizm var olmaya, gelişmeye devam edecektir. İnsanlar var oldukça turizm de var olacaktır. Turizm de hizmeti sunan, hizmeti alan ve tesisler üçlemesinden oluşmak zorunda. Burada binalar, makineler ve donanımın dışında, hizmeti alan da hizmeti veren de insandır. Emek yoğun bir sektördür. Her ne kadar Ülkemizde bu aralar unutulmuş  olsa da tüm dünyada genel kabul gören bir gerçek var ki o da insanın insana hizmeti, pahalı bir iştir. Açık büfeler, self servisler, fastfoodlar, bunun sonucu olarak ucuzluk ihtiyacından doğmuştur. Ancak turizm, doğası gereği insanın insana hizmeti üzerine kurulmuştur."

"Hizmet kalitesini yükseltmek istediğinizde, eğitimli işgücü ve kalifiye, tecrübeli işçi istemelisiniz. Başka yolu yok. Haklarını da yaşamasını da biliyor ve istiyorlar, diyen Yahyaoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü:

İşte bu gerçek kendini doğruluyor, 1947 yılında Ülkemizde Sendikal faaliyet yasağı kaldırılıp sendika kurmak serbest olunca ilk kurulan sendikalardan biri 17 Nisan 1947 Ankara’da kurulan Garsonlar Cemiyeti oldu, 1948 yılında ilk genel kurulda Garsonlar Sendikası ismini aldı. Kurucu Genel Başkan Tahir Özkardeşler’di. Genel kurulda başkanlığa İsmail Aras getirildi. İstanbul Garsonlar Sendikası 20 Mayıs 1948 de kuruldu. Genel Başkanı İsmail İnan idi. İsmail İnan, Türk iş 31 Temmuz 1952 de kurulunca ilk Genel kurulda seçilen ilk Genel Başkanıdır.
1948 yılında İstanbul İşçi Sendikaları Birliği oluşturuldu. Birliğin kurucuları arasında İsmail İnan, daha sonra Türk iş Başkanı da olacak olan Seyfi Demirsoy, Maden İş’ten Yusuf Sıdal, Mensucat Sendikasından Arnavut Mehmet, Paşabahçe İspirto Sendikasından Ziya, Paşabahçe Cam Sendikasından Ahmet Topçu vardır.
İstanbul Sendikalar Birliği Konfederasyon gibi çalışıyor, birçok ilde yeni sendikaların Birliklerin oluşmasını destekliyor, öncülük ediyordu.İlk olarak Balatta Rum Kilisesi yanında bir binada ,sonra Cağaloğlunda bir handa faaliyetlerini sürdürdü.Henüz yeni bir oluşum içinde bulunmasına karşın, Uluslararası ilişkiler tartışılmaya başlanmıştı.
Bursa Dağcılık Klübü ve Şehir Lokantası’nda çalışan işçiler 1947 yılında Garsonlar Cemiyetini kurup hemen sonra Garsonlar Sendikasına dönüşüyorlar. Sendikanın Kurucu Başkanı Kirkor Manikyan, daha sonra Fuat bey, Mahmut Pişirici, İbrahim Sönmez, Hasan Akgün, Erdoğan Tokuş Başkanlık yaptılar. Bursa ve Havalisi Otel Lokanta ve Eğlence Yerleri İşçileri Sendikası olarak bağımsız varlığını uzun süre devam ettiriyor.
Eskişehirde Ahmet Aras, İzmirde Kadri Hoşkan, İzzet Çilingir, aynı çalışmaları yapıyorlar Garsonlar cemiyeti kuruluyor, Garsonlar Sendikasına dönüşüyor. Buradan da Oleyis Sendikaları oluşturuluyor. Bu sendikalar birleşerek 23 Mart 1950 Türkiye Oleyis Federasyonunu oluşturuyorlar. 1951 de bir yıl sonra ilk Genel Kurullarını yapıyorlar. Genel Başkanlığa İzzet Çilingir, Genel Sekreterliğe İsmail Aras getirildi.1952 de toplanan ikinci genel kurulda genel Başkanlığa İsmail İnan getirildi. Genel Sekreterliği ise İsmail Aras üstlendi.
1950 de başlayan birlik arayışları sonuç veriyor, 31 Temmuz 1952 de Türkiş Konfederasyonunu kuruluyor. Kurucu Genel Başkanı Ömer Akçakanat’tır.
İlk genel kurulunu İzmir’de toplama kararı alındı. İzmirde Fuar alanında Türk ve Yabancı devlet pavyonları kardeşlik havası içinde yan yana yer almışken, Türk işçilerinin burada yaptığı toplantı her yönden büyük bir mana ve önem taşımaktaydı.
İlk genel kurul un İzmirde yapılmasına karar verilirken endüstri kalkınmasında biz işçilerin rolünü belirtmeye bir vesile olmak gayesi gütmüştür.
Bir yıl içinde, birçok ilde (İstanbul, Ankara, Bursa, İzmir, Adana, Mersin, İskenderun, Tarsus ve Turgutlu.) Otel, Lokanta ve Eğlence Yerleri İşçileri Sendikası adında ‘’Yerel Sendikalar’’ kuruldu ve Türkiye OLEYİS Federasyonuna(23 Mart 1951) dönüştü.
Sendikaların Grev hakkı yoktu, mücadeleler direnişler şeklinde yürütülüyordu.Yapı İş Sendikası ile Oleyis’liler, Ankara’nın ünlü Karpiç Lokantasında direniş başlattılar.Bu direniş İşçiler arasında ‘’Çorba Direnişi’’ olarak anıldı.lokanta çalışanları başlattılar.25 Mayıs 1952 de saat 18.30 da Genel Başkan İsmail İnan’ın sakalını kesmesiyle sona erdi.

Federasyonun kuruluş bildirgesinde şu ifadelere yer verilmişti:

1-Grev hakkının tanınması,
2-Asgari ücret çizelgesinin uygulanması,
3Yabancı uyruklu hiçbir işçinin ne şekilde olursa olsun çalıştırılmaması.
4-İş kanunu ve buna dayanan bütün iş mevzuatının tek işçi çalıştırılan yerlere ve buralarda çalışan işçilere de uygulanması.
5-Yüzde 10’ların yasallaşması
6-İşsizlik sigortası kurulması
7-3008 Sayılı İş Kanunu’nun 10 uncu maddesinin düzeltilmesi.
8-Meslek kolumuzda yüksek vasıflı işçi yetiştirmek için, masrafı devlet tarafından ödenecek olan okulların açılması.
9-Meslek kolumuzun taşıdığı konular dolayısıyla,özel kanun çıkartılması.
10-Şu anda çalışan işçilerin sınava girerek ehliyetlendirilmesi, ehliyetsiz olanların çalıştırılmaması.
11-Bundan böyle meslek kolumuzu ilgilendiren mevzuat çerçevesi içinde çıkarılması istenen yasalar hakkında Federasyon görüşlerinin sorulması.
12-İş Mahkemeleri yasalarının taşıdığı amaç çerçevesi içinde davaların hızla sonuçlandırılmasının sağlanması.
13-Sigorta sisteminin düzeltilmesi ile primlere hükümetin katkısının sağlanması.
14-İş müfettişlerinin yetkilerinin artırılması.
15-Şikayet konusu teftişlerde işçi ve işveren sendikalarından birer temsilcinin bulunması.

23 mart 1950 tarihinde Türkiye Otel Lokanta ve Eğlence yerleri İşçileri Federasyonu’nun kuruluşunda açıklanan bildirgenin bugün için bile yol gösterici olduğu dikkat çekicidir. Turizm işkolunun yetiştirdiği sendika kadroları o günün ihtiyaçlarını ve o günün ihtiyaçlarını aşan 63 yıl sonra bu günün ihtiyaçlarına ışık tutan öneriler ortaya koymuşlar.
1960 sonrası Türk-İş sendikal bakış ve yöntemleri ve Amerikan Sendikacılığı (Uzlaşmacı-sarı sendikacılık) ihtiyaca cevap vermez ve itibar görmez olmaya başlamıştı. Bütün İşkollarında olduğu gibi 274 ve 275 Sayılı İş Yasası ve Toplu İş sözleşme Grev ve Lokavt yasaları daha aktif sendikal mücadeleye imkan veriyor ve bu artık isteniyordu.
31 11 1961 tarihli Oleyis genel kurulunda tüzüğe’’devrimcilik, demokrasi ve insan hakları ‘’kavramları amaç maddesine eklendi. Demokratik grev hürriyeti ve toplu sözleşme akdini teminat altında tutmak, işsizlik, hastalık, maluliyet ve anormal ölüm tehlike ve endişelerini bertaraf etmek, istismarı ve sermaye hakimiyetini ortadan kaldırmak için her türlü meşru vasıtalardan faydalanmak ibareleri tüzüğe yazılarak sendikaların amaçları arasına kondu.
Yine aynı genel kurulda IUF Uluslararası üst kuruluşa üyelik kararı alındı. Oleyis sendikası IUF Federasyonuna üye olarak İşkolumuzda 1961 yılından başlayarak İşçi sınıfının Uluslar arası birliği doğrultusunda ilk adım da atılmış oldu.
1965 e geldiğimizde işkolunda bağımsız bir sendika kuruldu TETOLEYİS(Turizm Sanayi Türkiye Otel Lokanta ve Eğlence yerleri İşçileri Sendikası) Kuruluş tarihi 31 Mayıs 1965. Bu sendika 5 Haziran 1966 tarihli ilk genel kurulunda TURİZM İŞ SENDİKASI ismini aldı. Kurucu Genel Başkanı İsmail İNAN(İstanbul Garsonlar Sendikasının ve daha sonra Türk-İş’in Kurucu Genel Başkanlığını yapmıştı), Genel Sekreteri de Turgut Gökderedir
5 Mart 1967 de ikinci genel kurulda Disk’e (13 Şubat 1967 Kuruluş) katılma kararı alınıyor ve Diskin beşinci sendikası TURİZM İŞ oluyor.
27 Nisan 1977 tarihinde Oleyis, Türkİş’ten ayrılarak10 Eylül 1977’deki genel kurulda DİSK’e katıldı.Turizm İş Sendikası ile Oleyis Sendikası birleşerek Disk’e bağlı Oleyis olarak 12 Eylül 1980’de DİSK ile birlikte faaliyeti durduruluyor ve yargılanma süreci başlıyor.Yasaklı dönem başlıyor.
1983 te sendikal faaliyetler tekrar serbest bırakıldığında Disk ve bağlı sendikalar yargılanmaya devam ederek faaliyetten men ediliyorlar. Bu süreçte Bağımsız Turizm İş Sendikası, Türkİş’e bağlı Toleyis Sendikası ve Bağımsız Tursan İş Sendikası faaliyetlerine başlıyorlar.1984 Mart ayında TOLEYİS ve TURİZM İş birleşerek Türkiş içerisinde çalışma yaparken Bağımsız Tursan İş Sendikası ‘’Biz DİSK’in ilkelerini benimsiyoruz, biz Diskin devamıyız’’ diyerek mücadele başlattı.
Çok ciddi kazanımlar ve örnek alınacak işler de yaparak Disk’in serbest kaldığı 1991 yılına kadar işkolumuzdaki mücadeleye sahip çıktı.
1991 yılında Disk ve bağlı sendikalar beraat edip serbest kalınca Bağımsız Tursan İş Sendikası ve Oleyis, bu arada 1989 yılında kurulmuş Yeni Oleyis adlı sendika da kendini feshederek OLEYİS’e katıldı. Oleyis DİSK’in içinde yetkili bir sendika olarak yeniden faaliyete geçerek sendikal yaşamını sürdürdü
1993-1994 yıllarından bugünlere kadar Oleyis, kendi iç tartışmalarını bitiremedi. Sendikal ilkeler, Sendikaiçi Demokrasi hatta bazan en temel insan hakları, ya da temel ahlak kuralları ve yasalar çiğnenerek, sözüm ona sendika yönetildi. Sendika geriye götürüldü, yok edildi. Üyeler ve iş yerleri darmadağın edildi. Sendikanın mal varlığı ve kaynakları yok edildi. Sonunda, 3-3,5 trilyon borçla Hakiş`e geçiş gerçekleşti. 31 Temmuz 2010 tarihinde gidilen iki başlı bir genel kurulla Diskten ayrılıp Hakiş’e geçiş sağlandı.

Bu gelişme üzerine 31 Mayıs 2011 tarihinde DEVRİMCİ TURİZM İŞÇİLERİ SENDİKASI kuruldu. Genel Merkezi Antalya’da olan ilk sendikanın Genel Başkanı olarak Ben görev üstlendim. Şu an İstanbul’da, İzmir’de, Ankara’da, Diyarbakır, Bursa, Antalya, Alanya’da, Bodrum’da, Marmaris’te temsilciliklerimiz oluşturulmuş durumda.
Tarihçe istenirse çok daha uzunca anlatılabilir. Bu işkolunda çok büyük direniş, mücadele ve grevler var. Kazanım ve kayıplar var. Ama biz, tarihimizden gereken dersleri alarak geleceğe odaklanmak zorundayız.
İşkolumuz geçmiş yıllardaki cazip çalışma alanı olmaktan çıkartılmış, kölelik düzenine, vahşi kapitalizmin ve neoliberal saldırıların yıkımlarına uğramış durumda. Sendikasızlaşmış, güvencesizleşmiş, daha da kötüsü son 20 yılda sendikaların yaptıklarından kaynaklı, işçiler sendikalara güvenemez hale getirilmiş bir iş kolu ve Ülke durumundayız.
Bu gün turizmde sendika, işçiler için yüzlerce yıllık kazanılmış haklarını kaybeden işçilere önce bu haklarını korumasını öğretecek ve sağlayacak. Ardından gelişen dünyada, işçilerin yeni, haklı, meşru, yasal taleplerini de örgütlü bir biçimde talep eden kazanan bir mücadele ortaya koyacak.
İş kolumuzda, tam 70 yıllık sendikal mücadeleden doğrusuyla yanlışıyla dersler çıkararak tüm gücümüzle yeniden örgütlenip haklarımıza, bu günümüze ve geleceğimize sahip çıkacağız.
‘’Biz İşçilerin yalnız ücretlerini değil, toplumsal rolünü de değiştireceğiz ‘’diyen Disk’in öğretisi doğrultusunda, sadece ücret sendikacılığı yapmadan, ‘’Ekonomik, Sosyal ve Siyasal taleplerini ve çıkarlarını da gözeterek mücadelemizi sürdüreceğiz.
Toplu iş sözleşmesi yapma yetkisiyle de donanmış olarak, örgütlenmeye, turizm işçilerinin kendi öz örgütü olmaya layık olmaya çalışıyoruz.

İşçi Arkadaş `` Çağdaş insan örgütlü insandır``
Sendikalı işçi `` Köle Değil, İşçidir``
Haydi sendikanda örgütlenmeye.
Yaşasın demokratik sınıf ve Kitle Sendikacılığı !
Yaşasın Örgütlü Mücadelemiz !
Yaşasın Devrimci Turizm İşçileri Sendikamız !
Yaşasın DİSK !