Pasaportların birbirinden ilginç öyküsü

Ülkeler arasındaki yolculuklarda bu kadar önemli bir yeri olmasına rağmen, pasaportların ilginç tarihi ve özelliklerini birçok kişi bilmez. 


Ama aslında bu belgeler, içindeki tasarımlar, damgalar ve yazılarla hem her ülkeyi anlatır, hem de olmazsa olmazdır. İşte daha önceden duymadığınız ülke ülke pasaportlar hakkında şaşırtan bilgiler...

Pasaportun ortaya çıkışı

Herhangi bir yolculuk  belgesine bilinen ilk atıf Nehemya kitabında geçiyor. Persli bir memur, Kral I. Artaserhas'a mektup yazıyor. Filistin'in güneyi boyunca ilerlemek için "nehrin ötesindeki yöneticilerin" kendisine güvenli bir şekilde geçiş vermesi için belge istiyor.

İlk kez ingiltere'de kullanıldı

Kimlik göstergesi olarak modern anlamdaki ilk pasaportu 15. yüzyılda İngiltere'de veriliyor. Kral 5. Henry, halkının Britanya dışında kimliğinin belli olması için pasaportları kullanıyor.

En güçlü pasaport Almanya'nın

Henley & Partners adlı firmanın geçen ay gerçekleştirdiği bir araştırmaya göe Almanya vatandaşları dünyanın en güçlü pasaportuna sahip. Alman vatandaşları 218 ülkenin 176 tanesine vizesiz girebiliyorlar.

İlk 4 kötü ülke

Pakistan, Irak, Afganistan ve Suriye vatandaşlarının vizesiz gidebildiği ülke sayısı 30'dan az, dünyanın en güçsüz pasaportu bu ülkelerde.

16 ülke İsrail pasaportunu kabul etmiyor

Suriye, Sudan, İran, Irak, Yemen, Libya, Kuveyt, Afganistan, Bangladeş, Cezayir, Brunei, Lübnan, Malezya, Umman, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri, pasaportu İsrail'den olan kişilerin ülkeye girişlerine izin vermiyor.

Pasaportunda İsrail vizesi olanlar da İran, Irak, Lübnan, Suudi Arabistan, Sudan, Suriye, Yemen ve Libya tarafından kabul edilmiyor. Libyalılar bununla da yetinmeyip İran, Suriye ve Filistinlileri de kabul etmiyor.

İsrail'de de yasaklar var. Hükümet, kendi vatandaşlarının Somali, Afganistan, İran, Irak, Pakistan, Lübnan, Libya, Sudan, Suriye ve Yemen topraklarına girişine izin vermiyor. Filistinlilerin ülkeye girişleri de kısıtlanmış durumda.

Dağlık Karabağ'daki anlaşmazlık nedeniyle Ermenistan pasaportuna sahip olanlar Azerbaycan'a giremiyor ancak Azerbaycan pasaportu sahipleri vizesiz şekilde Ermenistan topraklarına girebiliyor.

Pasaportlar kırmızının tonlarında, mavi, siyah ve yeşil renklerde olabiliyor. Avrupa ve eski Demir Perde ülkeleri politik nedenlerden dolayı bordoyu kullanıyor. Amerika ve Okyanusya kıtası ise sonradan keşfedildiği için mavi renkli.

Fas, Pakistan, Suudi Arabistan gibi bazı İslam ülkeleri ise dini nedenlerden ötürü yeşil rengi kullanıyor.

Ülke kimliklerinin belirgin olması için pasaportlarda parlak tonlar kullanan ülkelerin başını ise parlak kırmızı kullanan İsviçre çekiyor. Singapur turuncuya çalan bir kırmızı kullanıyor. Kanada ise acil seyahat belgesi.

Kanada ve ABD'nin acil seyahat etmesi gereken kişilere geçici olarak beyaz pasaport sağlıyor.

Şili'ye bağlı UNESCO mirası listesindeki Paskalya Adası'na gittiğinizdr pasaportunuza ünlü Moai heykellerinin yer aldığı bir damga basılıyor.

Peru da geri kalmıyor. Inka medeniyetinin büyüleyici kalıntı Macchu Picchu şehrinin küçük bir manzarası pasaportta damga olarak kendini gösteriyor.

Vatikan'a gittiğinizi kimse bilemiyor, çünkü pasaporta işlenmiyor. Parasını ödeseniz bile damga vurmuyorlar.

20. yy başlarına kadar pasaportlarda fotoğraf kullanılmıyordu. 1. Dünya Savaşı sırasında bir Alman casus İngiltere'ye sahte pasaportla giriş yapıncaya dek. Sonrasında bu dalga çığ gibi yayıldı.

Britanya'da 1920 yılında verilmeye başlanan mavi tonlarındaki pasaportlarda kişinin bilgileri el yazısıyla giriliyor ve değiştirildiğinde damga vurulmak zorunda.

Günümüzün biyometrik şartlarının aksine, eskiden pasaportlara aile fotoğrafı koymak mümkündü. 16 yaşın altında olmak ve fotoğraftaki bireylerin yüzlerinin belirgin olması kâfiydi.

Arthur Conan Doyle'un 1915 yılındaki pasaport fotoğrafı bir sosisli arabasında çekilmişti. Eşi ve iki çocuğu da vardı. İngilizler 100 yıl sonra da yaratıcılığını konuşturdu ve cep telefonuyla çekilecek fotoğraflara izin vereceğini bildirdi.

Bu arada, 2004 yılından beri pasaport fotoğraflarında gülümsemek yasak. Sebebi doğal görünüşü bozuyor olması.

İngiltere'de tüm pasaportlar Kraliçe namına veriliyor ama Kraliçe pasaporta gerek duymuyor. İstediği gibi gezebiliyor. Kraliyet ailesinin diğer üyeleri içinse pasaport zorunlu.

ABD başkanı ve birinci derece akrabaları diplomatik ayrıcalıkları olan özel bir pasaport kullanıyor. Bazı ülkelerde tüm devlet başkanlarına, ömür boyu diplomatik pasaport veriliyor.

Kanada pasaportunun tek esprisi beyaz olabilmesi değil. Mavi ışık olarak bilinen ultraviyole ışığa tutulduğunda gizli simgeler beliriyor, havai fişekler patlayabiliyor.

skandinav ülkelerinin de ışık altında farklılaşan pasaportlaro var. Norveç pasaportuna ışık tutulduğunda, kutuplardaki meşhur kuzey ışıklarına ait figürler görülebilir.

Finlandiyalılar ise işi biraz daha sanata dökmüş. Sayfaları hızlıca çevirdiğinizde mini bir çizgi film izliyorsunuz. Alt taraftaki geyik koşmaya başlıyor.

Pasifik'te bir ada ülkesi olan eski Britanya sömürgesi Tonga, ülkenin gelirini artırmak için 20 bin $ karşılığında pasaportunu yabancılara satıyor. Üstelik AB ülkelerine vizesiz giriş imkânı var.

Japonya vatandaşları 20 yaşına geldiklerinde iki farklı pasaport tipi için başvuru yapabiliyorlar. Mavi pasaportlar beş yıl geçerliyken, kırmızılar on yıl boyunca geçerli.

1998 yılında biyometrik pasaportları ilk uygulamaya koyan ülke Malezya oldu.

İspanya vatandaşları 172 ülkeye vizesiz veya kapıda vize uygulamasıyla seyahat edebiliyor.

1996 yılında Çin vatandaşlarının %77'si yalnızca devlet kuruluşlarında çalışan kişilerin alabildiği kamu işleri pasaportu taşıyordu.

Normal Hindistan pasaportları 36 sayfadan oluşuyor, ancak sık seyahat edenler 60 sayfalık pasaport talep edebiliyorlar.

Avusturya pasaportunun her sayfası farklı bir eyaletin armasını taşıyor.

Bir biyometrik Güney Kore pasaportunun üretilmesi sekiz saat sürüyor ve günde 26.500 tane pasaport üretilebiliyor.

Yeni Zelanda'nın resmi dillerinden olan Maorice, ülkenin pasaportunda ilk defa 2000 yılında kullanılmaya başlanmış ve Fransızca'nın yerini almıştır.

Ülkenin daha önce Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı olan adı 1927 yılında Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı olarak değiştirildi.

Ülkenin daha önce 'Büyük Britanya ve İrlanda Birleşik Krallığı' olan adı 1927 yılında 'Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı' olarak değiştirildi.

2007 yılına kadar Filipinler'in pasaportu yeşil renkteydi.

Rusya’da birçok farklı uluslararası pasaport tipine ek olarak Rusya ve eski Sovyet ülkeleri arasında seyahat için bir dahili pasaport da veriliyor.

Birleşik Krallık ve Amerika Birleşik Devletleri’ne kolay seyahat imkan sağladığı için Singapur pasaportları aynı zamanda sahteleriyle de meşhur.

Tayland pasaportlarının kapağında ülkenin ulusal amblemi olan ve kraliyet ile kralın gücünü simgeleyen Garuda yer alıyor.

Eski Ukrayna Halk Cumhuriyeti'nin pasaportunda yalnızca 16 sayfa vardı ve bunun yedi sayfası da pasaport sahibinin kişisel bilgileriyle doluydu.

Avustralyalılar ilk pasaportlarını1. Dünya Savaşı sırasında, 1917 yılında almıştır. Savaş sırasında yürürlüğe giren Savaş Önlemleri Kanunu, İngiliz Milletler Topluluğu’nun dışına seyahat edecek herkese kimlik belgesi taşıma zorunluluğu getirmişti.

Kanada vatandaşları pasaport başvurusunda bulunurken doğum tarihlerinin seyahat belgesinde yer almamasını tercih edebiliyorlar, ancak bu durum bazı ülkelerden vize alınması konusunda sıkıntı doğurabiliyor.

Günümüzde İtalyan pasaportları kırmızı, ancak 1966 yılında yeşil ve 1953 yılında maviydi.