Turizmde 600 bin sigortalı işini kaybetti

Turizmde 2016’da had safhaya ulaşan kan kaybı bu yıl da devam ediyor. Türkiye’ye gelen turist sayısı İstanbul otellerini bile doldurmaya yetmezken gelirde de yüzde 40’a varan düşüşler söz konusu.

600 bin sigortalı çalışanın işini kaybettiği turizm sektöründe bu yıl için de sektör temsilcileri umutlu konuşmadı. Referandum sürecinde AB ile gerilen ilişkiler ve OHAL süreci, turistin Türkiye’den ayağını kesmesine ve başka ülkelere yönelmesine neden oldu.


Uzmanlara göre Türkiye’de turizmin eski günlerine dönmesi için en az üç yıl gerekiyor. Turistin gelmemesinin tek nedeni terör saldırıları değil. Turist Türkiye’ye geldiğinde her anlamda güvence istiyor. Yasalarla tüm haklarının kornmasını, demokrasiye, insan haklarına, çevreye, yaşam tarzlarına yönelik yasal teminat istiyor. Sektör uzmanlarına göre Türkiye’de şu anda bu konularda ciddi eksikler var. Bu da turisti kaçırtıyor.

Suriye savaşı, Rusya uçağının düşürülmesi, Ankara, Atatürk Havalimanı, Sultanahmet’teki terör saldırıları, 15 Temmuz darbe girişimi ve ardından başlayan OHAL uygulamaları Türk turizminde kısa zamanda onarılmayacak derin yaralar açtı. 2016’da gelen turist sayısı bir önceki yıla göre yüzde 30’luk düşüşle 41 milyon kişiden 31 milyon kişiye geriledi. Turizm gelirleri de daha dramatik şekilde yüzde 42 düşerek 31 milyar dolardan 22 milyar dolara kadar indi.

Yüzde 4,5’lik düşüş

Turist gelmeyince birçok otel ya iflas bayrağını çekti ya da sezonda kapalı kaldı. Turistin gelmemesi ve otellerin neredeyse yarısının boş kalması bu işten ekmek yiyen binlerce emekçiyi işinden etti. Resmi rakamlara göre sadece 2016’da konaklama sektöründe 600 bin civarında sigortalı çalışan işini kaybetti. Ancak sigortasız çalıştırılmanın çok yaygın olduğu sektörde işini kaybedenlerin 1 milyonu aştığı belirtiliyor.

Bu yılın ilk çeyreğinde Türkiye’ye gelen turistlerin sayısı ise geçen yıla göre yüzde 4,5 düştü. Yılın ilk üç aylık döneminde otel dolulukları ise yüzde 2,3 artışla yüzde 50,1’den yüzde 52,3’e yükseldi. Buna karşılık 2017 yılının ilk üç ayında oda gelirlerinde en büyük kayba uğrayan ülke Türkiye oldu. Ortalama günlük satılan oda bedeli üç ayda 74.2 avrodan 57,2 avroya, toplam oda sayısı üzerinden odabaşı elde edilen gelirler ise 37.2 Avro’dan 29,3 avroya geriledi.

İstanbul’un Mart 2016’da yüzde 52,2 olan doluluk oranı, Mart 2017’de yüzde 7,5 artarak yüzde 56,1 olarak ölçüldü. Mart 2016’da bu oran yüzde 52.2 olmuştu. İstanbul’da gelirlerdeki kayıp ise büyüyerek devam ediyor. Ortalama günlük satılan oda bedeli 69.8 avro ile 2016’ya göre yüzde 22.8 düşüş gösterdi. Mart 2016’da bu rakam 90.4 Avro olmuştu. Toplam oda sayısı üzerinden oda başı elde edilen gelirlerde ise (RevPAR) geçen yıla oranla düştü ve 39,1 avro oldu.

Mart 2016’da bu rakam 47,1 avro olmuştu. Gelirdeki bu düşüş ile İstanbul, en büyük gelir kaybına uğrayan Avrupa destinasyonu oldu. 2017 yılbaşından mart sonuna kadar geçen sürede ise ortalama günlük satılan oda bedeli ise 90.9 Avro’dan 68.4 Avro’ya, oda başı elde edilen gelir 45,1 avrodan 34,0 avroya geriledi.

1 milyonu aşkın işsiz

Türkiye’de 2,5 milyon emekçi turizmden ekmek yiyor. Bunların sadece 860 bini sigortalı. Yine bu 2.5 milyon işçinin 600 bini Antalya’da çalışıyor. Uzmanlara göre 2016’da bu kadar yara alan turizm sektörünün 2017’de toparlanması zor görünüyor. Türkiye’nin en önemli turizm pazarı Rusya’dan geçen yıl Türkiye’ye gelen turist sayısı neredeyse sıfırlandı. Türkiye ile Rusya arasındaki uçak düşürme krizinin ardından 2016’da Rusya’dan gelen ziyaretçi sayısı yüzde 76 düşerek 866 bin 256 kişiye gerilemişti. Rus ziyaretçi sayısı 2014’te 4.48 milyon, 2015’te ise 3.65 milyon olmuştu.

Bu yıl ise Rusya ile olumlu ilişkilerin etkisiyle en fazla 2 milyon turistin gelmesi bekleniyor. Türkiye’nin en önemli turizm pazarı Almanya ve Avrupa ülkeleriyle referandumdan önceki  gerilimler nedeniyle bu yıl ciddi kayıp oluşacağı ifade ediliyor. Ön rezervasyonlarda Avrupa ülkelerinin neredeyse esamisi okunmuyor. Birçok uluslararası tur operatörü Türkiye’yi tatil rotasından ya çıkardı ya da Türkiye turlarını azalttı. Sezonun başlamasına kısa bir süre kala Türkiye’de Bookingcom yasağı ve Antalya’daki içki yasakları da Türkiye algısına darbe vurdu.

Şehriban Kıraç / Cumhuriyet